{"id":703,"date":"2026-10-04T12:00:00","date_gmt":"2026-10-04T10:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/stworzyciel.pl\/?p=703"},"modified":"2026-10-01T12:55:47","modified_gmt":"2026-10-01T10:55:47","slug":"ojcowie-zalozyciele-ewolucjonizmu-biologicznego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/stworzyciel.pl\/en\/2026\/10\/04\/ojcowie-zalozyciele-ewolucjonizmu-biologicznego\/","title":{"rendered":"Ojcowie za\u0142o\u017cyciele ewolucjonizmu biologicznego"},"content":{"rendered":"<style>\n#stw-article,\n#stw-article *,\n#stw-article *::before,\n#stw-article *::after {\n  box-sizing: border-box !important;\n}\n\n#stw-article {\n  --stw-green: #376843;\n  --stw-green-dark: #173d2b;\n  --stw-lime: #a7ca55;\n  --stw-cream: #f3ead1;\n  --stw-cream-light: #fbf7eb;\n  --stw-text: #172019;\n  --stw-muted: #5a665f;\n\n  width: min(920px, calc(100% - 36px)) !important;\n  margin: 0 auto !important;\n  padding: 72px 0 90px !important;\n\n  color: var(--stw-text) !important;\n  font-family: \"Work Sans\", Arial, sans-serif !important;\n}\n\n\n\/* =========================================================\n   HERO\n   ========================================================= *\/\n\n#stw-article .stw-article__hero {\n  margin-bottom: 62px !important;\n}\n\n#stw-article .stw-article__category {\n  display: inline-flex !important;\n  margin-bottom: 18px !important;\n  padding: 7px 12px !important;\n\n  border-radius: 999px !important;\n\n  background: rgba(167, 202, 85, 0.18) !important;\n  color: var(--stw-green) !important;\n\n  font-size: 11px !important;\n  font-weight: 800 !important;\n  letter-spacing: 0.12em !important;\n  text-transform: uppercase !important;\n}\n\n#stw-article .stw-article__title {\n  margin: 0 0 34px !important;\n\n  color: #101512 !important;\n\n  font-family: \"Work Sans\", Arial, sans-serif !important;\n  font-size: clamp(44px, 6.2vw, 76px) !important;\n  font-weight: 800 !important;\n  line-height: 1.03 !important;\n  letter-spacing: -0.05em !important;\n}\n\n\n\/* =========================================================\n   TRE\u015a\u0106\n   ========================================================= *\/\n\n#stw-article .stw-article__content {\n  font-size: 19px !important;\n  line-height: 1.82 !important;\n}\n\n#stw-article .stw-article__section {\n  margin-top: 72px !important;\n}\n\n#stw-article .stw-article__section:first-child {\n  margin-top: 0 !important;\n}\n\n#stw-article .stw-article__section h2 {\n  margin: 0 0 28px !important;\n\n  color: #111713 !important;\n\n  font-family: \"Work Sans\", Arial, sans-serif !important;\n  font-size: clamp(34px, 4.4vw, 54px) !important;\n  font-weight: 770 !important;\n  line-height: 1.08 !important;\n  letter-spacing: -0.04em !important;\n}\n\n#stw-article .stw-article__section p {\n  margin: 0 0 24px !important;\n}\n\n\n\/* =========================================================\n   NUMERY SEKCJI\n   ========================================================= *\/\n\n#stw-article .stw-article__section--numbered {\n  position: relative !important;\n}\n\n#stw-article .stw-article__section-number {\n  display: inline-flex !important;\n  align-items: center !important;\n  justify-content: center !important;\n\n  min-width: 48px !important;\n  height: 30px !important;\n\n  margin-bottom: 14px !important;\n  padding: 0 11px !important;\n\n  border-radius: 999px !important;\n\n  color: var(--stw-green) !important;\n  background: rgba(167, 202, 85, 0.2) !important;\n\n  font-family: \"Work Sans\", Arial, sans-serif !important;\n  font-size: 12px !important;\n  font-weight: 800 !important;\n  line-height: 1 !important;\n  letter-spacing: 0.12em !important;\n}\n\n\n\/* =========================================================\n   PYTANIE\n   ========================================================= *\/\n\n#stw-article .stw-article__question {\n  margin: 35px 0 !important;\n  padding: 27px 30px !important;\n\n  border: 1px solid rgba(55, 104, 67, 0.16) !important;\n  border-radius: 16px !important;\n\n  background: rgba(243, 234, 209, 0.34) !important;\n}\n\n#stw-article .stw-article__question-label,\n#stw-article .stw-article__callout-label {\n  display: block !important;\n  margin-bottom: 10px !important;\n\n  color: var(--stw-green) !important;\n\n  font-size: 11px !important;\n  font-weight: 800 !important;\n  letter-spacing: 0.13em !important;\n  text-transform: uppercase !important;\n}\n\n#stw-article .stw-article__question p {\n  margin: 0 !important;\n\n  color: var(--stw-green-dark) !important;\n\n  font-size: clamp(23px, 3vw, 31px) !important;\n  font-weight: 700 !important;\n  line-height: 1.38 !important;\n}\n\n\n\/* =========================================================\n   CALLOUT\n   ========================================================= *\/\n\n#stw-article .stw-article__callout {\n  margin: 42px 0 !important;\n  padding: 28px 30px !important;\n\n  border-top: 1px solid rgba(55, 104, 67, 0.34) !important;\n  border-bottom: 1px solid rgba(55, 104, 67, 0.34) !important;\n\n  text-align: center !important;\n}\n\n#stw-article .stw-article__callout p {\n  max-width: 700px !important;\n  margin: 0 auto !important;\n\n  color: var(--stw-green-dark) !important;\n\n  font-size: clamp(25px, 3.2vw, 34px) !important;\n  font-weight: 710 !important;\n  line-height: 1.42 !important;\n}\n\n\n\/* =========================================================\n   WA\u017bNA MY\u015aL\n   ========================================================= *\/\n\n#stw-article .stw-article__statement {\n  margin: 0 0 33px !important;\n  padding-left: 22px !important;\n\n  border-left: 4px solid var(--stw-lime) !important;\n\n  color: var(--stw-green-dark) !important;\n\n  font-size: clamp(24px, 3vw, 33px) !important;\n  font-weight: 720 !important;\n  line-height: 1.42 !important;\n}\n\n\n\/* =========================================================\n   LISTY\n   ========================================================= *\/\n\n#stw-article .stw-article__questions-list {\n  display: grid !important;\n  gap: 13px !important;\n\n  margin: 28px 0 36px !important;\n  padding: 0 !important;\n\n  list-style: none !important;\n}\n\n#stw-article .stw-article__questions-list li {\n  position: relative !important;\n\n  margin: 0 !important;\n  padding-left: 34px !important;\n\n  color: var(--stw-green-dark) !important;\n\n  font-size: 21px !important;\n  font-weight: 650 !important;\n  line-height: 1.45 !important;\n}\n\n#stw-article .stw-article__questions-list li::before {\n  content: \"\u2713\" !important;\n\n  position: absolute !important;\n  left: 0 !important;\n  top: 0 !important;\n\n  color: var(--stw-green) !important;\n  font-weight: 800 !important;\n}\n\n\n\/* =========================================================\n   PRAWA \/ DEFINICJE\n   ========================================================= *\/\n\n#stw-article .stw-article__law-box {\n  margin: 34px 0 !important;\n  padding: 28px 30px !important;\n\n  border: 1px solid rgba(55, 104, 67, 0.15) !important;\n  border-radius: 16px !important;\n\n  background: var(--stw-cream-light) !important;\n}\n\n#stw-article .stw-article__law {\n  padding: 22px 0 !important;\n  border-bottom: 1px solid rgba(55, 104, 67, 0.15) !important;\n}\n\n#stw-article .stw-article__law:first-child {\n  padding-top: 0 !important;\n}\n\n#stw-article .stw-article__law:last-child {\n  padding-bottom: 0 !important;\n  border-bottom: 0 !important;\n}\n\n#stw-article .stw-article__law-title {\n  display: block !important;\n  margin-bottom: 7px !important;\n\n  color: var(--stw-green) !important;\n\n  font-size: 13px !important;\n  font-weight: 800 !important;\n  letter-spacing: 0.09em !important;\n  text-transform: uppercase !important;\n}\n\n#stw-article .stw-article__law p {\n  margin: 0 0 10px !important;\n}\n\n#stw-article .stw-article__formula {\n  display: block !important;\n  margin-top: 10px !important;\n\n  color: var(--stw-green-dark) !important;\n\n  font-size: 23px !important;\n  font-weight: 760 !important;\n  letter-spacing: 0.02em !important;\n}\n\n\n\/* =========================================================\n   ZAKO\u0143CZENIE\n   ========================================================= *\/\n\n#stw-article .stw-article__section--closing {\n  padding-top: 10px !important;\n}\n\n\n\/* =========================================================\n   STOPKI \/ BOXY\n   ========================================================= *\/\n\n#stw-article .stw-article__footer {\n  display: grid !important;\n  grid-template-columns: 80px minmax(0, 1fr) !important;\n  gap: 26px !important;\n  align-items: start !important;\n\n  margin-top: 86px !important;\n  padding: 34px !important;\n\n  border: 1px solid rgba(55, 104, 67, 0.17) !important;\n  border-radius: 20px !important;\n\n  background:\n    linear-gradient(\n      145deg,\n      rgba(243, 234, 209, 0.74),\n      rgba(251, 247, 235, 0.86)\n    ) !important;\n}\n\n#stw-article .stw-article__footer--secondary {\n  margin-top: 28px !important;\n}\n\n#stw-article .stw-article__footer-icon {\n  display: grid !important;\n  place-items: center !important;\n\n  width: 70px !important;\n  height: 70px !important;\n\n  border-radius: 50% !important;\n\n  color: var(--stw-green) !important;\n  background: rgba(255, 255, 255, 0.55) !important;\n}\n\n#stw-article .stw-article__footer-icon svg {\n  width: 42px !important;\n  height: 42px !important;\n\n  fill: none !important;\n  stroke: currentColor !important;\n  stroke-width: 1.8 !important;\n  stroke-linecap: round !important;\n  stroke-linejoin: round !important;\n}\n\n#stw-article .stw-article__footer-label {\n  display: block !important;\n  margin-bottom: 7px !important;\n\n  color: var(--stw-green) !important;\n\n  font-size: 11px !important;\n  font-weight: 800 !important;\n  letter-spacing: 0.13em !important;\n  text-transform: uppercase !important;\n}\n\n#stw-article .stw-article__footer h3 {\n  margin: 0 0 13px !important;\n\n  color: var(--stw-green-dark) !important;\n\n  font-size: clamp(24px, 3vw, 33px) !important;\n  font-weight: 760 !important;\n  line-height: 1.28 !important;\n}\n\n#stw-article .stw-article__footer p {\n  margin: 0 !important;\n\n  color: #405048 !important;\n\n  font-size: 15px !important;\n  line-height: 1.65 !important;\n}\n\n#stw-article .stw-article__footer-links {\n  display: flex !important;\n  flex-wrap: wrap !important;\n  gap: 10px !important;\n\n  margin-top: 22px !important;\n}\n\n#stw-article .stw-article__footer-links a {\n  display: inline-flex !important;\n  align-items: center !important;\n  justify-content: center !important;\n\n  padding: 10px 15px !important;\n\n  border: 1px solid rgba(55, 104, 67, 0.3) !important;\n  border-radius: 999px !important;\n\n  color: var(--stw-green) !important;\n  background: rgba(255, 255, 255, 0.42) !important;\n\n  font-size: 12px !important;\n  font-weight: 700 !important;\n  text-decoration: none !important;\n\n  transition:\n    transform 170ms ease,\n    background 170ms ease,\n    color 170ms ease !important;\n}\n\n#stw-article .stw-article__footer-links a:hover {\n  transform: translateY(-2px) !important;\n\n  color: #ffffff !important;\n  background: var(--stw-green) !important;\n}\n\n\n\/* =========================================================\n   MOBILE\n   ========================================================= *\/\n\n@media (max-width: 700px) {\n\n  #stw-article {\n    width: min(100% - 26px, 920px) !important;\n    padding: 54px 0 65px !important;\n  }\n\n  #stw-article .stw-article__title {\n    font-size: clamp(38px, 12vw, 56px) !important;\n  }\n\n  #stw-article .stw-article__content {\n    font-size: 17px !important;\n    line-height: 1.75 !important;\n  }\n\n  #stw-article .stw-article__section {\n    margin-top: 56px !important;\n  }\n\n  #stw-article .stw-article__question,\n  #stw-article .stw-article__callout,\n  #stw-article .stw-article__law-box {\n    padding: 22px !important;\n  }\n\n  #stw-article .stw-article__questions-list li {\n    font-size: 18px !important;\n  }\n\n  #stw-article .stw-article__footer {\n    grid-template-columns: 1fr !important;\n    padding: 25px !important;\n  }\n\n  #stw-article .stw-article__section-number {\n    min-width: 43px !important;\n    height: 27px !important;\n    font-size: 11px !important;\n  }\n}\n\n\n\/* =========================================================\n   TRANSLATEPRESS\n   ========================================================= *\/\n\nnav.trp-language-switcher.trp-floating-switcher {\n  --right: 18px !important;\n  --bottom: 18px !important;\n\n  right: 18px !important;\n  bottom: 18px !important;\n\n  box-shadow:\n    0 4px 0 rgba(55, 104, 67, 0.12),\n    0 9px 24px rgba(23, 58, 45, 0.24) !important;\n}\n\n@media (max-width: 767px) {\n  nav.trp-language-switcher.trp-floating-switcher {\n    --right: 10px !important;\n    --bottom: 12px !important;\n\n    right: 10px !important;\n    bottom: 12px !important;\n  }\n}\n\n\/* =========================================================\n   KARTY POSTACI \u2014 HISTORIA IDEI\n   ========================================================= *\/\n#stw-article .stw-article__people {\n  display: grid !important;\n  grid-template-columns: repeat(2, minmax(0, 1fr)) !important;\n  gap: 17px !important;\n  margin: 31px 0 34px !important;\n}\n#stw-article .stw-article__person {\n  min-width: 0 !important;\n  margin: 0 !important;\n  padding: 24px 25px !important;\n  border: 1px solid rgba(55, 104, 67, .16) !important;\n  border-radius: 16px !important;\n  background: var(--stw-cream-light) !important;\n}\n#stw-article .stw-article__person h3 {\n  margin: 0 0 2px !important;\n  color: var(--stw-green-dark) !important;\n  font-family: \"Work Sans\", Arial, sans-serif !important;\n  font-size: clamp(19px, 2.2vw, 24px) !important;\n  font-weight: 760 !important;\n  line-height: 1.24 !important;\n  letter-spacing: -0.025em !important;\n}\n#stw-article .stw-article__person-years {\n  display: block !important;\n  margin-bottom: 13px !important;\n  color: var(--stw-green) !important;\n  font-size: 12px !important;\n  font-weight: 780 !important;\n  letter-spacing: .05em !important;\n}\n#stw-article .stw-article__person p {\n  margin: 0 0 10px !important;\n  font-size: 15px !important;\n  line-height: 1.55 !important;\n}\n#stw-article .stw-article__person p:last-child { margin-bottom: 0 !important; }\n\n\/* Zestawienie dziedzin \u2014 zamiast g\u0119stej tabeli *\/\n#stw-article .stw-article__areas {\n  margin: 29px 0 34px !important;\n  padding: 6px 25px !important;\n  border: 1px solid rgba(55, 104, 67, .15) !important;\n  border-radius: 16px !important;\n  background: var(--stw-cream-light) !important;\n}\n#stw-article .stw-article__area {\n  display: grid !important;\n  grid-template-columns: 175px minmax(0, 1fr) !important;\n  gap: 12px !important;\n  padding: 14px 0 !important;\n  border-bottom: 1px solid rgba(55,104,67,.15) !important;\n  font-size: 16px !important;\n  line-height: 1.55 !important;\n}\n#stw-article .stw-article__area:last-child { border-bottom: 0 !important; }\n#stw-article .stw-article__area strong { color: var(--stw-green) !important; font-weight: 780 !important; }\n#stw-article .stw-article__area span { color: var(--stw-text) !important; }\n\n#stw-article .stw-article__quote {\n  margin: 28px 0 34px !important;\n  padding: 20px 24px !important;\n  border-left: 4px solid var(--stw-green) !important;\n  border-radius: 0 12px 12px 0 !important;\n  background: var(--stw-cream-light) !important;\n  color: var(--stw-green-dark) !important;\n}\n#stw-article .stw-article__quote p { margin: 0 !important; font-size: 20px !important; font-style: italic !important; line-height: 1.62 !important; }\n@media (max-width: 700px) {\n  #stw-article .stw-article__people { grid-template-columns: 1fr !important; gap: 13px !important; }\n  #stw-article .stw-article__person { padding: 21px !important; }\n  #stw-article .stw-article__areas { padding: 5px 18px !important; }\n  #stw-article .stw-article__area { grid-template-columns: 1fr !important; gap: 2px !important; font-size: 15px !important; }\n  #stw-article .stw-article__quote p { font-size: 18px !important; }\n}\n\n<\/style>\n\n<article id=\"stw-article\" class=\"stw-article\">\n\n  <header class=\"stw-article__hero\">\n    <span class=\"stw-article__category\">Nauka i wiara<\/span>\n    <h1 class=\"stw-article__title\">Ojcowie za\u0142o\u017cyciele ewolucjonizmu biologicznego<\/h1>\n  <\/header>\n\n  <div class=\"stw-article__content\">\n\n    <section class=\"stw-article__section\">\n      <p>Chyba wszyscy, kt\u00f3rzy akceptuj\u0105 ewolucjonizm jako dziedzin\u0119 nauk przyrodniczych, odruchowo zak\u0142adaj\u0105, \u017ce \u201eojcowie za\u0142o\u017cyciele\u201d ewolucjonizmu wywodzili si\u0119 z twardego j\u0105dra \u015brodowiska naukowego. Szczytu szczyt\u00f3w, czyli <em>top of tops<\/em> \u00f3wczesnego \u015bwiata nauki.<\/p>\n      <div class=\"stw-article__statement\">C\u00f3\u017c za pomy\u0142ka!<\/div>\n      <p>Zapraszam do kr\u00f3tkiej podr\u00f3\u017cy historycznej i zweryfikowania swojego pogl\u0105du.<\/p>\n      <p>Samo my\u015blenie ewolucyjne si\u0119ga staro\u017cytno\u015bci, ale tutaj chcia\u0142bym bardzo kr\u00f3tko i troch\u0119 niestety zdawkowo podsumowa\u0107 \u201etylko\u201d ostatnie 300 lat.<\/p>\n      <div class=\"stw-article__question\">\n        <span class=\"stw-article__question-label\">Guiding question<\/span>\n        <p>Jakie formalne wykszta\u0142cenie mieli \u201eojcowie ewolucjonizmu\u201d?<\/p>\n      <\/div>\n    <\/section>\n\n    <section class=\"stw-article__section stw-article__section--numbered\">\n      <div class=\"stw-article__section-number\" aria-hidden=\"true\">01<\/div>\n      <h2>Ojcowie ewolucjonizmu i ich wykszta\u0142cenie<\/h2>\n      <div class=\"stw-article__people\">\n        <article class=\"stw-article__person\">\n          <h3>Georges-Louis Leclerc, hrabia de Buffon<\/h3><span class=\"stw-article__person-years\">1707\u20131788<\/span>\n          <p>Uko\u0144czy\u0142 Kolegium Jezuickie oraz studia prawnicze.<\/p>\n          <p>Autor prze\u0142omowej ksi\u0105\u017cki <em>Histoire naturelle<\/em>. Przedstawia\u0142 pierwsze \u201enaukowe\u201d sugestie d\u0142u\u017cszej ni\u017c biblijna perspektywy czasu oraz pierwsz\u0105 biologiczn\u0105 koncepcj\u0119 gatunku.<\/p>\n        <\/article>\n        <article class=\"stw-article__person\">\n          <h3>James Hutton<\/h3><span class=\"stw-article__person-years\">1726\u20131797<\/span>\n          <p>Lekarz z doktoratem, ostatecznie pracuj\u0105cy jako rolnik i geolog (nauki o Ziemi).<\/p>\n          <p>\u201eNie znajdujemy \u015bladu pocz\u0105tku, nie widzimy perspektywy ko\u0144ca\u201d. Zaszczepi\u0142 ide\u0119 <em>deep time<\/em>, nieogl\u0105daj\u0105c\u0105 si\u0119 na Bibli\u0119. Tw\u00f3rca uniformitarianizmu: \u201eTera\u017aniejszo\u015b\u0107 jest kluczem do przesz\u0142o\u015bci\u201d.<\/p>\n        <\/article>\n        <article class=\"stw-article__person\">\n          <h3>Erasmus Darwin<\/h3><span class=\"stw-article__person-years\">1731\u20131802<\/span>\n          <p>Uznany i szanowany lekarz medycyny. Dziadek Karola Darwina.<\/p>\n          <p>Wa\u017cna ksi\u0105\u017cka <em>Zoonomia<\/em>: wzmacnia\u0142 twierdzenia o zmianie gatunk\u00f3w w czasie, mo\u017cliwo\u015bci powstania z\u0142o\u017conych form zwierz\u0105t z prostych, wsp\u00f3lnym pochodzeniu organizm\u00f3w oraz mo\u017cliwo\u015bci powstania \u017cycia z przyrody nieo\u017cywionej.<\/p>\n        <\/article>\n        <article class=\"stw-article__person\">\n          <h3>Jean-Baptiste Lamarck<\/h3><span class=\"stw-article__person-years\">1744\u20131829<\/span>\n          <p>Uko\u0144czy\u0142 Kolegium Jezuickie; bez studi\u00f3w wy\u017cszych.<\/p>\n          <p>Gatunki nie s\u0105 niezmienne (sta\u0142e): powstaj\u0105 nowe i zanikaj\u0105 stare.<\/p>\n        <\/article>\n        <article class=\"stw-article__person\">\n          <h3>Charles Lyell<\/h3><span class=\"stw-article__person-years\">1797\u20131875<\/span>\n          <p>Uko\u0144czy\u0142 studia og\u00f3lne (MA) i pocz\u0105tkowo zarabia\u0142 jako prawnik.<\/p>\n          <p>Autor wa\u017cnej w\u00f3wczas ksi\u0105\u017cki <em>Principles of Geology<\/em>; mentor Karola Darwina po jego powrocie z podr\u00f3\u017cy.<\/p>\n        <\/article>\n        <article class=\"stw-article__person\">\n          <h3>Charles Darwin<\/h3><span class=\"stw-article__person-years\">1809\u20131882<\/span>\n          <p>Licencjat ze studi\u00f3w og\u00f3lnych (BA); przygotowywany do zawodu duchownego anglika\u0144skiego.<\/p>\n          <p>Autor prze\u0142omowej ksi\u0105\u017cki <em>O pochodzeniu gatunk\u00f3w drog\u0105 doboru naturalnego, czyli o utrzymywaniu si\u0119 doskonalszych ras w walce o byt<\/em>, opublikowanej 24 listopada 1859 roku.<\/p>\n        <\/article>\n        <article class=\"stw-article__person\">\n          <h3>Herbert Spencer<\/h3><span class=\"stw-article__person-years\">1820\u20131903<\/span>\n          <p>Nie uko\u0144czy\u0142 \u017cadnej formalnej szko\u0142y. Pracowa\u0142 jako dziennikarz i redaktor, a nast\u0119pnie jako filozof.<\/p>\n          <p>Stworzy\u0142 poj\u0119cie \u201eprzetrwania najlepiej dostosowanych\u201d.<\/p>\n        <\/article>\n        <article class=\"stw-article__person\">\n          <h3>Alfred Russel Wallace<\/h3><span class=\"stw-article__person-years\">1823\u20131913<\/span>\n          <p>Uko\u0144czy\u0142 szko\u0142\u0119 podstawow\u0105 (elementarn\u0105). Pracowa\u0142 jako geodeta, nauczyciel szkolny i handlarz okazami przyrodniczymi.<\/p>\n          <p>Dopracowa\u0142 teori\u0119 doboru naturalnego.<\/p>\n        <\/article>\n        <article class=\"stw-article__person\">\n          <h3>Thomas Henry Huxley<\/h3><span class=\"stw-article__person-years\">1825\u20131895<\/span>\n          <p>Uko\u0144czy\u0142 studium medyczne. Pracowa\u0142 jako asystent chirurgiczny.<\/p>\n          <p>Promowa\u0142 Karola Darwina; nazywano go \u201ebuldogiem Darwina\u201d.<\/p>\n        <\/article>\n        <article class=\"stw-article__person\">\n          <h3>August Weismann<\/h3><span class=\"stw-article__person-years\">1834\u20131914<\/span>\n          <p>Lekarz z doktoratem z medycyny i habilitacj\u0105 z zoologii. Profesor.<\/p>\n          <p>Autor koncepcji plazmy zarodkowej. Odrzuci\u0142 ide\u0119 dziedziczenia cech nabytych.<\/p>\n        <\/article>\n        <article class=\"stw-article__person\">\n          <h3>Ernst Haeckel<\/h3><span class=\"stw-article__person-years\">1834\u20131919<\/span>\n          <p>Lekarz z doktoratem z medycyny i habilitacj\u0105 z zoologii. Profesor.<\/p>\n          <p>Stworzy\u0142 poj\u0119cie filogenezy i hipotez\u0119 rekapitulacji (rozw\u00f3j zarodkowy odzwierciedla rozw\u00f3j ewolucyjny gatunk\u00f3w). Popularyzowa\u0142 Darwina na kontynencie.<\/p>\n        <\/article>\n        <article class=\"stw-article__person\">\n          <h3>Edward Cope<\/h3><span class=\"stw-article__person-years\">1840\u20131897<\/span>\n          <p>Nieuko\u0144czone liceum og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105ce; prywatne kursy uniwersyteckie bez dyplomu.<\/p>\n          <p>Sformu\u0142owa\u0142 jedno z \u201epraw ewolucji\u201d, znane jako prawo Cope\u2019a.<\/p>\n        <\/article>\n        <article class=\"stw-article__person\">\n          <h3>Louis Dollo<\/h3><span class=\"stw-article__person-years\">1857\u20131931<\/span>\n          <p>In\u017cynier g\u00f3rnictwa.<\/p>\n          <p>Sformu\u0142owa\u0142 jedno z \u201epraw ewolucji\u201d, znane jako prawo Dollo.<\/p>\n        <\/article>\n      <\/div>\n      <div class=\"stw-article__callout\">\n        <span class=\"stw-article__callout-label\">Wniosek autora<\/span>\n        <p>Wygl\u0105da na to, \u017ce prze\u0142om ewolucjonistyczny zawdzi\u0119czamy w du\u017cej mierze ludziom wykszta\u0142conym jako lekarze i prawnicy, a nie zawodowym biologom.<\/p>\n      <\/div>\n    <\/section>\n\n    <section class=\"stw-article__section stw-article__section--numbered\">\n      <div class=\"stw-article__section-number\" aria-hidden=\"true\">02<\/div>\n      <h2>Nowa idea i duch epoki<\/h2>\n      <p>Wielu ojc\u00f3w za\u0142o\u017cycieli ewolucjonizmu pr\u00f3bowa\u0142o \u2014 zapewne z czystymi intencjami i z dzieci\u0119c\u0105 wiar\u0105, porwani nowym powiewem \u015bwie\u017cej idei \u2014 uczyni\u0107 z ewolucjonizmu prawdziw\u0105 nauk\u0119, narz\u0119dzie do odkrywania historycznej i systemowej struktury przyrody.<\/p>\n      <p>Taki zreszt\u0105 by\u0142 \u00f3wczesny \u201educh czasu\u201d. Wierzono szczerze i powszechnie, \u017ce odnaleziono uniwersaln\u0105 zasad\u0119, kt\u00f3ra t\u0142umaczy <strong>wszystkie zjawiska we wszech\u015bwiecie<\/strong>: od powstania wszech\u015bwiata, przez powstanie \u017cycia, do powstania wy\u017cszych funkcji poznawczych u cz\u0142owieka, a nawet dalej \u2014 do powstania Boga. Bo B\u00f3g, jak wynika\u0142o z za\u0142o\u017ce\u0144 ewolucjonistycznych, musia\u0142 powsta\u0107 w ludzkim umy\u015ble.<\/p>\n      <p>W oparciu o zasad\u0119 powolnych zmian pr\u00f3bowano formu\u0142owa\u0107 uniwersalne prawa i sprawdza\u0107 je w r\u00f3\u017cnych, starych i nowo powstaj\u0105cych obszarach nauki. Niekt\u00f3rzy pionierzy nowej (ewolucjonistycznej) my\u015bli zdobyli s\u0142aw\u0119 trwaj\u0105c\u0105 do dzi\u015b, mo\u017cna by rzec: nie\u015bmierteln\u0105.<\/p>\n    <\/section>\n\n    <section class=\"stw-article__section stw-article__section--numbered\">\n      <div class=\"stw-article__section-number\" aria-hidden=\"true\">03<\/div>\n      <h2>My\u015bl ewolucyjna poza biologi\u0105<\/h2>\n      <p>W r\u00f3\u017cnych dziedzinach autor wskazuje nast\u0119puj\u0105ce postacie:<\/p>\n      <div class=\"stw-article__areas\">\n        <div class=\"stw-article__area\"><strong>Astronomia<\/strong><span>Immanuel Kant (1724\u20131804) i Pierre-Simon Laplace (1749\u20131827)<\/span><\/div>\n        <div class=\"stw-article__area\"><strong>Biologia<\/strong><span>Karol Darwin (1809\u20131882)<\/span><\/div>\n        <div class=\"stw-article__area\"><strong>Historia<\/strong><span>Karol Marks (1818\u20131883)<\/span><\/div>\n        <div class=\"stw-article__area\"><strong>Ekonomia<\/strong><span>Fryderyk Engels (1820\u20131895)<\/span><\/div>\n        <div class=\"stw-article__area\"><strong>Chemia<\/strong><span>Dmitrij Mendelejew (1834\u20131907)<\/span><\/div>\n        <div class=\"stw-article__area\"><strong>Moralno\u015b\u0107 i etyka<\/strong><span>Fryderyk Nietzsche (1844\u20131900)<\/span><\/div>\n        <div class=\"stw-article__area\"><strong>Psychologia<\/strong><span>Zygmunt Freud (1856\u20131939) i Karol Gustaw Jung (1875\u20131961)<\/span><\/div>\n        <div class=\"stw-article__area\"><strong>Socjologia<\/strong><span>Herbert Spencer (1820\u20131903)<\/span><\/div>\n        <div class=\"stw-article__area\"><strong>Prawo<\/strong><span>Henry Maine (1822\u20131888)<\/span><\/div>\n        <div class=\"stw-article__area\"><strong>Antropologia<\/strong><span>Edward Burnett Tylor (1832\u20131917)<\/span><\/div>\n        <div class=\"stw-article__area\"><strong>Embriologia<\/strong><span>Ernst Haeckel (1834\u20131919)<\/span><\/div>\n      <\/div>\n      <p>Wszyscy oni, ka\u017cdy w swojej dziedzinie, uchwycili w swoim poj\u0119ciu pewne prawa, czyli \u201eszlak sekwencji\u201d powolnych i niewielkich przemian, kt\u00f3re \u2014 ze wzgl\u0119du na przedmiot przemian \u2014 rozwin\u0119\u0142y w czasie (historycznie), mechanizmem drobnych modyfikacji wcze\u015bniejszych form, formy obecne: materialne czy organizacyjne.<\/p>\n    <\/section>\n\n    <section class=\"stw-article__section stw-article__section--numbered\">\n      <div class=\"stw-article__section-number\" aria-hidden=\"true\">04<\/div>\n      <h2>Teorie, kt\u00f3re przetrwa\u0142y \u2014 i te, kt\u00f3re odrzucono<\/h2>\n      <p>\u201ePraw\u201d tych stworzono wiele. Blog nie jest miejscem, aby je wszystkie wymienia\u0107 i omawia\u0107. By\u0107 mo\u017ce przyjdzie na to czas.<\/p>\n      <p>Tutaj nale\u017cy tylko wspomnie\u0107, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 okaza\u0142a si\u0119 trywialna (nic niewnosz\u0105ca, oczywista), cz\u0119\u015b\u0107 zosta\u0142a sfalsyfikowana (obalona), a cz\u0119\u015b\u0107 okaza\u0142a si\u0119 oparta na fa\u0142szerstwach.<\/p>\n      <p>Teorie, hipotezy i pogl\u0105dy te, chocia\u017c obecnie zapomniane, ukszta\u0142towa\u0142y i utwardzi\u0142y jednak zbiorow\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107. Pe\u0142ni\u0142y rol\u0119 szalunku wype\u0142nianego betonem. Utrzymywane by\u0142y do czasu stwardnienia betonu. Po jego stwardnieniu mog\u0142y zosta\u0107 odrzucone jako niepotrzebne. Spe\u0142ni\u0142y swoj\u0105 rol\u0119.<\/p>\n      <p>Obecnie nikt ze zwolennik\u00f3w ewolucjonizmu nie przejmuje si\u0119 tym, \u017ce prawie wszystkie teorie czerpi\u0105ce z tego \u017ar\u00f3d\u0142a s\u0105 albo nietrafne, albo sfa\u0142szowane.<\/p>\n      <p>Niekt\u00f3re teorie nadal utrzymuj\u0105 si\u0119 w \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej jako prawdziwe, chocia\u017c w \u015bwiecie naukowym zosta\u0142y ju\u017c zdyskredytowane w ca\u0142o\u015bci, jak np. psychoanaliza Freuda.<\/p>\n      <p>Trzeba przyzna\u0107 jednak, \u017ce niekt\u00f3re teorie wytrwa\u0142y pr\u00f3b\u0119 czasu i nadal s\u0105 stosowane ze wzgl\u0119du na ich przydatno\u015b\u0107 praktyczn\u0105, np. uk\u0142ad okresowy Mendelejewa. No ale w tym przypadku m\u00f3wimy o odnalezieniu porz\u0105dku w \u015bwiecie nieo\u017cywionym na poziomie elementarnym. Dla chrze\u015bcijan porz\u0105dek, zasady i pewien zamys\u0142 u podstaw \u015bwiata materialnego s\u0105 \u2014 a przynajmniej powinny by\u0107 \u2014 oczywiste. Jest przecie\u017c Stw\u00f3rca.<\/p>\n      <p>Niekt\u00f3rych teorii, takich jak \u201eewolucjonizm kosmiczny\u201d, kt\u00f3rego korzenie si\u0119gaj\u0105 ponad 250 lat wstecz, nie mo\u017cna obecnie ani zweryfikowa\u0107, ani sfalsyfikowa\u0107.<\/p>\n    <\/section>\n\n    <section class=\"stw-article__section stw-article__section--numbered\">\n      <div class=\"stw-article__section-number\" aria-hidden=\"true\">05<\/div>\n      <h2>\u201ePrawa ewolucji\u201d \u2014 przyk\u0142ady<\/h2>\n      <p>Do grupy sfalsyfikowanych (obalonych) biologicznych ewolucjonistycznych \u201epraw\u201d przyrody nale\u017ca\u0142y m.in.:<\/p>\n      <div class=\"stw-article__law-box\">\n        <div class=\"stw-article__law\">\n          <span class=\"stw-article__law-title\">Prawo Dollo<\/span>\n          <p>Prawo nieodwracalno\u015bci ewolucji: brak mo\u017cliwo\u015bci ponownego pojawienia si\u0119 utraconej wcze\u015bniej cechy.<\/p>\n        <\/div>\n        <div class=\"stw-article__law\">\n          <span class=\"stw-article__law-title\">Prawo Cope\u2019a<\/span>\n          <p>Zwi\u0119kszanie masy cia\u0142a wraz z przebiegiem czasu i trwania ewolucji.<\/p>\n        <\/div>\n      <\/div>\n      <p>Autor wymienia tak\u017ce prawa uwa\u017cane za ewolucyjne, a \u2014 wed\u0142ug jego interpretacji \u2014 dotycz\u0105ce tylko obszaru genetyki populacyjnej, kt\u00f3ra wbrew twierdzeniom ewolucjonist\u00f3w nie jest ani \u201emotorem\u201d, ani mechanizmem powstawania wy\u017cszych grup organizm\u00f3w ni\u017c rodzaj:<\/p>\n      <div class=\"stw-article__law-box\">\n        <div class=\"stw-article__law\">\n          <span class=\"stw-article__law-title\">Prawo Hardy\u2019ego\u2013Weinberga<\/span>\n          <p>Cz\u0119sto\u015bci alleli i genotyp\u00f3w pozostaj\u0105 w populacji sta\u0142e z pokolenia na pokolenie, je\u015bli nie dzia\u0142aj\u0105 czynniki ewolucyjne.<\/p>\n        <\/div>\n        <div class=\"stw-article__law\">\n          <span class=\"stw-article__law-title\">Prawo Kimury<\/span>\n          <p>Cz\u0119\u015b\u0107 zmian w genomie nie jest wynikiem selekcji naturalnej.<\/p>\n        <\/div>\n        <div class=\"stw-article__law\">\n          <span class=\"stw-article__law-title\">Dryf genetyczny<\/span>\n          <p>Losowe zmiany cz\u0119sto\u015bci wariant\u00f3w gen\u00f3w (alleli) w populacji, wynikaj\u0105ce z przypadkowego (nieselekcyjnego) przekazywania gen\u00f3w kolejnym pokoleniom.<\/p>\n        <\/div>\n      <\/div>\n    <\/section>\n\n    <section class=\"stw-article__section stw-article__section--numbered\">\n      <div class=\"stw-article__section-number\" aria-hidden=\"true\">06<\/div>\n      <h2>Amatorzy, pasjonaci i konsekwencje nowych idei<\/h2>\n      <p>Jak wida\u0107, ojcowie za\u0142o\u017cyciele ewolucjonizmu \u2014 poza kilkoma wyj\u0105tkami \u2014 na przestrzeni prawie 200 lat nie byli gigantami nauki, a raczej amatorami, fascynatami nowych my\u015bli oraz idei (post\u0119powcy, progresi\u015bci). Niewielu by\u0142o przyrodnikami czy geologami z wykszta\u0142cenia. Wielu z nich rezygnowa\u0142o z wykonywania swoich ju\u017c wyuczonych zaj\u0119\u0107, aby po\u015bwi\u0119ci\u0107 si\u0119 modnym i fascynuj\u0105cym w\u00f3wczas dziedzinom, takim jak geologia, paleontologia, zoologia czy anatomia por\u00f3wnawcza.<\/p>\n      <p>Sytuacja taka skutkowa\u0142a cz\u0119sto konsekwencjami, o kt\u00f3rych \u201eojcowie\u201d pewnie chcieliby zapomnie\u0107. Kilku z nich wypowiedzia\u0142o i broni\u0142o pewnych tez, kt\u00f3re dzisiaj z pewno\u015bci\u0105 skutkowa\u0142yby utrat\u0105 wiarygodno\u015bci, a by\u0107 mo\u017ce wykluczeniem ze spo\u0142eczno\u015bci naukowej. Przyk\u0142adem niech b\u0119dzie Karol Darwin oraz jego \u201ebuldog\u201d, czyli Thomas Henry Huxley.<\/p>\n    <\/section>\n\n    <section class=\"stw-article__section stw-article__section--numbered\">\n      <div class=\"stw-article__section-number\" aria-hidden=\"true\">07<\/div>\n      <h2>Karol Darwin i hipoteza pangenezy<\/h2>\n      <p>Karol Darwin sformu\u0142owa\u0142 teori\u0119 pangenezy, z kt\u00f3rej \u2014 chocia\u017c traktowa\u0142 j\u0105 jako hipotez\u0119 robocz\u0105 \u2014 nie wycofa\u0142 si\u0119 do ko\u0144ca \u017cycia. Z grubsza chodzi\u0142o w niej o to, \u017ce \u015brodowisko zewn\u0119trzne, a tak\u017ce jego zmiana, wymusza\u0142y u\u017cywanie pewnych cz\u0119\u015bci cia\u0142a bardziej ni\u017c innych. To mia\u0142o powodowa\u0107 powstawanie w narz\u0105dzie drobnych cz\u0105stek czego\u015b, co Darwin nazwa\u0142 gemmulami, a gemmule mia\u0142y w jaki\u015b spos\u00f3b podlega\u0107 dziedziczeniu.<\/p>\n      <p>Darwin sformu\u0142owa\u0142 to tak:<\/p>\n      <blockquote class=\"stw-article__quote\"><p>\u201eS\u0105dz\u0119, \u017ce nie mo\u017ce by\u0107 wi\u0119kszej w\u0105tpliwo\u015bci, i\u017c u\u017cywanie wzmacnia i powi\u0119ksza niekt\u00f3re cz\u0119\u015bci cia\u0142a u naszych zwierz\u0105t domowych, a nieu\u017cywanie je zmniejsza, oraz \u017ce takie zmiany s\u0105 dziedziczne\u201d.<\/p><\/blockquote>\n      <p>\u201eSmaczk\u00f3w\u201d takich w kultowej jego ksi\u0105\u017cce <em>O powstawaniu gatunk\u00f3w\u2026<\/em> jest tak wiele, \u017ce dopiero po jej przeczytaniu zrozumia\u0142em, dlaczego nie jest ona obecna w wykazie lektur dla student\u00f3w biologii.<\/p>\n    <\/section>\n\n    <section class=\"stw-article__section stw-article__section--numbered\">\n      <div class=\"stw-article__section-number\" aria-hidden=\"true\">08<\/div>\n      <h2>Huxley i po\u0142owy ryb morskich<\/h2>\n      <p>Thomas Henry Huxley swojego czasu (rok 1883) przekonywa\u0142 na podstawie \u00f3wczesnych najnowszych odkry\u0107 naukowych, \u017ce limity na po\u0142owy ryb morskich powinny zosta\u0107 zniesione, poniewa\u017c rybo\u0142\u00f3wstwo dla tak olbrzymiej populacji ryb jest czynnikiem ewolucyjnym i ryby b\u0119d\u0105 ewoluowa\u0107 w kierunku coraz efektywniejszego unikania bycia od\u0142awianymi.<\/p>\n      <p>M\u00f3wi\u0105c kr\u00f3tko, od\u0142awianie przyczyni si\u0119 do wzrostu inteligencji przysz\u0142ych pokole\u0144 ryb morskich.<\/p>\n    <\/section>\n\n    <section class=\"stw-article__section stw-article__section--numbered\">\n      <div class=\"stw-article__section-number\" aria-hidden=\"true\">09<\/div>\n      <h2>Jak zaczyna\u0142 si\u0119 ewolucjonizm biologiczny?<\/h2>\n      <p>Pocz\u0105tki ewolucjonizmu biologicznego by\u0142y wi\u0119c, jak widzimy, bardzo amatorskie i wynikaj\u0105ce z pasji i fascynacji bardziej ni\u017c z rzeczywistej ch\u0119ci i przygotowania do metodycznego poznawania przyrody.<\/p>\n      <p>\u00d3wczesne autorytety przyrodnicze, jak Georges Cuvier (1769\u20131832), zoolog, anatom i paleontolog, gigant nauki z pozycj\u0105 spo\u0142eczn\u0105 por\u00f3wnywaln\u0105 wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie do Einsteina, wyra\u017anie wskazywa\u0142y na katastroficzne, a nie ewolucyjne powody zmian flory i fauny, geografii oraz geologii w historii naszej planety.<\/p>\n      <p>Swoj\u0105 drog\u0105 bardzo ciekaw\u0105 rzecz\u0105 by\u0142oby prze\u015bledzenie mechanizm\u00f3w, jakimi amatorzy i osoby ma\u0142o kompetentne wprowadzi\u0142y swoje idee do obiegu my\u015bli prawdziwej nauki.<\/p>\n      <div class=\"stw-article__statement\">A na marginesie warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce na tle ojc\u00f3w za\u0142o\u017cycieli ewolucjonizmu biologicznego m\u00f3wcy naszej konferencji prezentuj\u0105 si\u0119 znacznie lepiej i wiarygodniej.<\/div>\n    <\/section>\n\n    <section class=\"stw-article__section stw-article__section--closing\">\n      <div class=\"stw-article__statement\">B\u00f3g nie boi si\u0119 naszych pyta\u0144. Dlatego warto je zadawa\u0107, sprawdza\u0107 argumenty i szuka\u0107 odpowiedzi.<\/div>\n    <\/section>\n\n    <!-- =========================================================\n         BOX \u2014 KONFERENCJA\n         ========================================================= -->\n\n    <aside class=\"stw-article__footer\">\n\n      <div class=\"stw-article__footer-icon\" aria-hidden=\"true\">\n\n        <svg viewbox=\"0 0 64 64\">\n          <circle cx=\"32\" cy=\"32\" r=\"24\"><\/circle>\n          <path d=\"M9 30h46\"><\/path>\n          <path d=\"M32 8c8 8 12 16 12 24S40 48 32 56\"><\/path>\n          <path d=\"M32 8C24 16 20 24 20 32s4 16 12 24\"><\/path>\n          <path d=\"M15 19c5 4 11 6 17 6s12-2 17-6\"><\/path>\n          <path d=\"M15 45c5-4 11-6 17-6s12 2 17 6\"><\/path>\n        <\/svg>\n\n      <\/div>\n\n      <div>\n\n        <span class=\"stw-article__footer-label\">\n          The Biblical Story of Beginnings\n        <\/span>\n\n        <h3>\n          Spotkajmy si\u0119 w Krakowie.\n        <\/h3>\n\n        <p>\n          27\u201328 listopada 2026 roku zapraszamy na\n          Konferencj\u0119 Kreacjonistyczno-Apologetyczn\u0105\n          \u201eBiblijna Historia Pocz\u0105tk\u00f3w\u201d.\n          Dwa dni wyk\u0142ad\u00f3w, rozm\u00f3w i pyta\u0144 dotycz\u0105cych\n          stworzenia, nauki i biblijnej historii pocz\u0105tk\u00f3w.\n        <\/p>\n\n        <div class=\"stw-article__footer-links\">\n\n          <a href=\"\/en\/\">\n            Poznaj konferencj\u0119\n          <\/a>\n\n          <a href=\"\/en\/#program\">\n            See the programme\n          <\/a>\n\n          <a href=\"\/en\/#rejestracja\">\n            Book a seat\n          <\/a>\n\n        <\/div>\n\n      <\/div>\n\n    <\/aside>\n\n\n    <!-- =========================================================\n         BOX \u2014 PYTANIA \/ MEDIA\n         ========================================================= -->\n\n    <aside class=\"stw-article__footer stw-article__footer--secondary\">\n\n      <div class=\"stw-article__footer-icon\" aria-hidden=\"true\">\n\n        <svg viewbox=\"0 0 48 48\">\n          <path d=\"M8 21C8 12 15 6 25 6s17 6 17 15-7 15-17 15c-3 0-6-.5-8-1.5L8 40l2.5-9C9 28 8 25 8 21Z\"><\/path>\n          <path d=\"M20 18c.5-3 2.5-5 6-5 3 0 5 1.8 5 4.5 0 4-5 4-5 8\"><\/path>\n          <path d=\"M26 30h.01\"><\/path>\n        <\/svg>\n\n      <\/div>\n\n      <div>\n\n        <span class=\"stw-article__footer-label\">\n          Masz pytania?\n        <\/span>\n\n        <h3>\n          B\u00f3g nie boi si\u0119 naszych pyta\u0144. My r\u00f3wnie\u017c nie.\n        <\/h3>\n\n        <p>\n          Je\u015bli ten artyku\u0142 sk\u0142oni\u0142 Ci\u0119 do dalszych przemy\u015ble\u0144,\n          zapraszamy do rozmowy. Swoje pytania mo\u017cesz zostawi\u0107\n          w komentarzach, napisa\u0107 do nas w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych\n          lub zada\u0107 je podczas sesji Q&amp;A na konferencji.\n        <\/p>\n\n        <div class=\"stw-article__footer-links\">\n\n          <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/stworzycielpl\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">\n            Facebook\n          <\/a>\n\n          <a href=\"https:\/\/www.instagram.com\/stworzyciel\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">\n            Instagram\n          <\/a>\n\n          <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/@Konferencja-stworzyciel\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">\n            YouTube\n          <\/a>\n\n        <\/div>\n\n      <\/div>\n\n    <\/aside>\n\n  <\/div>\n\n<\/article>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nauka i wiara Ojcowie za\u0142o\u017cyciele ewolucjonizmu biologicznego Chyba wszyscy, kt\u00f3rzy akceptuj\u0105 ewolucjonizm jako dziedzin\u0119 nauk przyrodniczych, odruchowo zak\u0142adaj\u0105, \u017ce \u201eojcowie za\u0142o\u017cyciele\u201d ewolucjonizmu wywodzili si\u0119 z twardego j\u0105dra \u015brodowiska naukowego. Szczytu szczyt\u00f3w, czyli top of tops \u00f3wczesnego \u015bwiata nauki. C\u00f3\u017c za pomy\u0142ka! Zapraszam do kr\u00f3tkiej podr\u00f3\u017cy historycznej i zweryfikowania swojego pogl\u0105du. Samo my\u015blenie ewolucyjne si\u0119ga staro\u017cytno\u015bci, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"saved_in_kubio":false,"iawp_total_views":10,"footnotes":""},"categories":[31,39,34],"tags":[26,38,23,30,24,25,36],"class_list":["post-703","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-apologetyka","category-ewolucjonizm","category-nauka","tag-apologetyka","tag-ewolucjonizm","tag-kreacjonizm","tag-nauka","tag-stworca","tag-stworzyciel","tag-swiatopoglad"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/stworzyciel.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/703","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/stworzyciel.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/stworzyciel.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/stworzyciel.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/stworzyciel.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=703"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/stworzyciel.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/703\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":704,"href":"https:\/\/stworzyciel.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/703\/revisions\/704"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/stworzyciel.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=703"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/stworzyciel.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=703"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/stworzyciel.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=703"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}